A vida ou o percebe? O percebe

Sen saber de que falar pensei en algo estrictamente galego no que loitaría por el, e veuseme a mente os percebes, esas delicias tan caras, e que moitos dos nosos avós nos compran cando hai que celebrar algo, ou mesmo nos levan a un restaurante a comelos, é por iso que lle preguntei ao meu avó se tivo que facer, na súa época de mariscador aos 16 anos, algunha rebelión ou algo polo estilo, e contoume unha historia non del, senón do meu bisavó:

O meu bisavó se chamaba Narciso, xa dende pequeno sentiu amor polo mar, en certa parte porque o meu tataravó tamén vivía del, a menudo hacía minitraxectos co meu tataravó mirando o mar, e aproveitaban para contar historias de navegantes, náufragos que acababan nunha illa deserta rodeada de sirenas, piratas, así como os seus mounstruos, os calamares xigantes, anguilas xigantes e tiburóns. Meu bisavó comezou aos 14 anos a profesión de mariscador e pescador , e estivo un ano baixo as enseñanzas do meu tataravó, pero iste morreu a idade de 30 anos ao ano seguinte de empezar o meu bisavó, como consecuencia da Guerra Civil, e meu bisavó só co que lle había enseñado o seu pai tivo que cargar da súa nai e dos seus 3 irmáns menores, de 12, 9 e 5 anos. O pobre home, nos dous posibles significados, tivo que traballar moitas horas para darlle de comer á familia enteira, e senón fora por un pequeno galiñeiro que tiña a súa nai sería imposible que chegarán a comer todas as semanas. Tras tres anos traballando a reventar librouse dunha carga, dous dos seus irmáns a idade de 15 e 12 anos marcharon a traballar no campo dun crego, o cal lles ofreceu cama onde dormir, e comida para eles e a súa familia, a parte duns bos coidados, sabe Deus que tipo de coidados foron ises viñendo dun crego...pero non quero entrar niso. Máis tarde o último irmán foise tamén a traballar ao campo e quedou soamente o meu bisavó traballando no mar, as súas habilidades según a miña tataravoa xa eran moi superiores ás do seu pai, pero el seguía e seguía traballando, cada vez máis e máis, era un reto persoal para él, cada día tiña que coller máis e máis. En un día lle falaron dos percebes, unha delicia para comer e decidiu deixar a vieira e a ameixa para ir a coller percebes, rocha tras rocha, un percebe tras outro.

Ata que un día a Garda Civil lle colleu a el e a todos os mariscadores os percebes, con isto mesmo lles pegaron unha paliza e lles obligaron a darlles o que colleran en 6 mes, o cal non fixo moita graza ao meu bisavó e tampouco ao resto. Pasados xa dous meses o meu bisavó non podía máis ca farta, estaba ao cargo de 7 fillos e non podía darlles de comer a todos se non había con que darlles, co que decidiu facer unha revolta contra a Garda Civil, á cal o resto de mariscadores se lle uniron, e el de primeiro e diante de todos dirixiuse cun grupo de arredor a 20 persoas con palos a zoscarlle a uns 4 Garda Civís, armados ata as trancas, pero non importou moito xa que lles colleron desprevenidos e a paliza que lles meteron foi brutal. Pero o único que conseguiu con isto foi que a Garda Civil o puxera en búsqueda e captura, vivo ou morto, por ser o dirixidor de ista ofensa contra os Superiores. Meu bisavó non fuxiu ante isto e foi el mesmo en persoa ao cuartel da Garda Civil e enrtegouse, a cambia de que non tocaran á súa familia, o cal aceptaron e o puxeron contra a parede... o resto xa volo imaxinades. Finalmente a miña bisavoa e os seus 7 fillos viviron ca miña tataravoa hasta que ela morreu aos 60 anos, e xa o meu avó traballaba de mariscador.

O nacer da liberdade

Era unha noite de sábado chuviosa, como outra calqueira, senón fora porque ahí estabamos nós os Irmadiños a tirar castelos uns tras outros. Arredor de 80mil persoas pertencían a esta, a nosa irmandade. Cun único obxectivo estabamos todos reunidos  aquela noite, pois aquela foi a noite na que lle tiramos os castelos á linaxe dos Lemos. Pero todo ten un principio, así que empezarei por el; Nós os Irmandiños fomos un grupo de campesiños, xunto con burgueses, e algún que outro gran señor que cedeu os seus castelos, os que nos levantamos en armas contra os nobres Osorio, os Sotomaior, os Andrade, os Moscoso, os Sarmiento e os Ulloa, e porque nos levantamos preguntaredes, pois nos levantamos polos abusos da nobreza hacia nós, nos roubaban, forzaban as nosas mulleres e fillas, e todo o que lles viña en gana contra nós, e a isto se lle sumou as epidemias, a fame, e as malas colleitas, con todo iso non puidemos aguantar e explotamos. Empezamos a formar diferentes Irmandades en cada ciudad e nos expandimos, ata chegar ao incrible número de 80mil persoas, cada un ca súa fouce, gadaña e forcada ou coa espada dun mestre armeiro, disposto a dala súa vida co fin de acabar con isto. Unha vez xa tiñamos os suficientes membros comenzamos a derruir castelos, chegando ao final a derruir entre 130 e 140 castelos. A iste o noso fin uniuse o rei Enrique IV, porque él estaba en guerra co aspirante ao trono de Castela e León, o infante Don Afonso, o cal era apoiado pola maior parte dos nobres galegos, e así o rei encontrounos a nós os Irmandiños como unha alianza moi valiosa para frear o poder de Don Afonso. E así foi como empezamos a derruir castelos, e máis co apoio do rei o noso fin estaba máis que xustificado, chegando a un sábado chuvioso, no que nos dispoñíamos a tirar as fortalezas dos Lemos, e alí fomos nós en escuadrón a polos seus castelos. Primeiro lles faciamos ocos dende abaixo a istas, e logo os enchiamos de madeira e papel ao cal logo lle prendiamos lume mentras estabamos a gritar; LUME! LUME!; e iste empezouse a expandir ata quemalo castelo enteiro e con el ardiu o campo, era incrible ver como a choiva non apagaba o fogo senón que o facía prender máis, as lendas din que foi Deus o cal estaba da nosa parte e aquela auga foi puro milagre do noso señor que nos prestou axuda para prenderlle lume a todo aquilo, e con isto o fogo prendeu unha palleira, co cal empezamos a gritar; LUME NA PALLEIRA! LUME NA PALLEIRA!. E así foi querido neto como nós fomos os creadores desa famosa frase da que todo o mundo está a falar agora, e recórdaa sempre como unha sinal de liberdade, que algún dia se chegará a ver...

A valía dunha xeración

Hoxe vouvos a falar dunha xeración concreta de galegos que se rebelaron contra o sistema político no ano 2020, si 2020. Como en toda historia, hai un principio, e ise principio foi a elección dun novo partido político, en 2015, en Galicia, que viña prometendo e prometendo, pero o que nadie sabía era o que realmente había detrás de todo iso, nin sequera moitos do propio partido o sabían, e máis, eu diría que só un sabía cal era o obxectivo real, e era o dirixidor do propio partido, o coñecido como Paco Iglesio. Según chegar ao poder as medidas de Paco foron : a expulsión de todos os membros do seu partido; e a implantación dunha nova ditadura, pero moito máis salvaxe ca anterior. Agora o toque de queda era á saída do Sol, ningunha persoa podía ter a ventá aberta, nin moito menos saír de casa, só os homes e os seus fillos para traballar en zonas mineiras durante o turno de noite; a esto se lle suma que o exército e a guardia civil tiñan que obedecer as ordes de Paco Iglesio o senón serían executados diante dos seus compañeiros, e a todo isto súmaselle o odio de Paco hacia o proletariado, contra o cal decidiu volver a implantar un dereito que tiñan antes os feudos, todas as mulleres do proletariado serían da súa pertenza. Obviamente esto non fixo nada de gracia e as primeiras protestas saíron o mesmo día da implantación de todo isto, pero solo se quedou nunha protesta, sen resultado ningún, dado que os protestantes recibiron un tratado especial que nadie quere recibir, lles arrincaron os ollos e lles cortaron a lingua, a razón de quitarlles os ollos foi "ollos que non ven corazón que non sinte" e a da lingua foi pola conciencia de Paco, así cando lle apareceran as vítimas distas atrocidades non lle atormentarían porque sabría que non teñen lingua para falarlle. O número das vítimas daquela protesta ascendía a 12.000, e como dixen non chegou a nada, e non volvería a chegar ata dentro duns 5 anos ca rebelión feita pola xeración enteira dos 90, dende o 1990 ata o 1999, o mesmo día que se imprantou esta ditadura e todo o que conlevou con ela. A rebelión inicialmente empezou co uso de pancartas e folga de traballo, pero isto non serviu de nada dado que a policía e o exército estaban obrigados a matar a todo aquel que se manifestase diante da Xunta, lugar onde vivía Paco. Alrededor duns 300.000 galegos desta xeración se manifestaron aqueles días, o pobo casi desarmado loitaba de novo contra o exército, pera ista vez ningún dos dous bandos queria matarse entre eles, por cada gota de sangue que corría pola tez daqueles homes e mulleres, caían dúas de lágrimas, moitos decidiron acabar cos seus parentes que tiñan no outro bando polo motivo de sempre, se alguén mata a un familiar teu al menos que sexas ti o asasino, o malo, cargar ca culpa o resto da túa vida, cada vez que pestanexas, cada vez que dormes, cada vez que te recordan aquel momento, ese preciso instante no que decidiches acabar con él. A batalla finalizou tras 8 días na que faleceron 247 mil persoas do bando campesiño, e o resto se retiraron, mentras que no outro bando morreron 88 mil persoas do exército e policías, o resultado real foi a vitoria para o bando militar, pero o resultado simbólico foi a vitoria moral desta xeración por intentar combatir ao réxime máis opresivo xamais visto en Galicia, aínda que non se gañou a batalla, o importante é intentalo e fracasar, e non vivir sen habelo intentado, fracasando así o resto da vida. E finalmente este foi o final da ditadura de Paco Iglesio, que por qué? moi fácil, o seu vendedor particular (camello) lle vendera unhas pastillas afrosiacas a Paco, que decidira facer un arem para celebrar os seus cinco anos no poder, pero resulta ca esas pastillas eran as equivocadas e acabou metendo no corpo parte de ácido sulfúrico, o que lle acabou furando o estómago e provocando a súa morte.

Lume no 35

Un ano antes da Guerra Civil en Galiza vivíase unha revolta dos liberalistas e anarquistas contra o sistema, pero non unha revolta armada como tenden a facer os FACHAS, senón unha revolta feita con palabras, iso que todos temos, pero que só pouca xente sabe usar ben, e non me incluio nese paquete, pero antes de falarvos dese ano vouvos a falar antes do ano anterior.

Dende 1932 ata 1934 en Galiza vivíase nunha república, na que o principal obxectivo era mellorar o sistema educativo e o agrario, se crearon arredor de 30.000 escolas en toda España, aínda que a o principio se pensou que 5.000 escolas por ano iba a ser suficiente para chegar ao número de 27.000 escolas, que equivaldría a darlle ensino a uns millón e medio de nenos sen estes privilexios, se tivo que aumentar o ritmo ata lograr construir 7.000 escolas por ano a partir de 1933. Pero en 1934 ocurriu unha forte represión dos militares, que como case sempre, lles dan as armas e se equivocan de bando, contra a república. Esta represión quería parar a república e volver ao sistema anterior, e é entón cando chegamos ao ano do cal vos quero falar, o ano anterior ao da guerra. 

Neste novo ano os liberalistas na Coruña crean os seus respectivos periódicos. A estes liberalistas pódemoslles dividir en dous grupos: os anarcosindicalistas, que foron os creadores do periódico liberal "Solidaridad", e os anárquicos, que crearon o periódico "Brazo y Cerebro", que se publicaron dende o 1935 ata o 1936.

O periódico "Solidaridad" estaba composto por catro páxinas que recollía as noticias dos sindicatos confederales galegos, da rexional galega cenetista CNT en xeral. A parte diso tamén se trataba información da actualidade e do seu pensamento.

O periódico "Brazo y Cerebro" era un quincenario, tamén composto por catro páxinas. Este periódico comenzouse a escribir a partir de Maio do 1935, como medio de expresión dos grupos anarquistas, da xuventude, e das iniciativas culturais e educativas; nesas páxinas dedicaron unha boa parte á defensa da muller, a difusión da cultura, da medicina e da sexualidade, a parte dos artículos de tipo político, social, e o análise da súa actualidade.

Tras a agresiva represión por parte das autoridades, pódese dicir que estos dous periódicos foron os principais impulsores da recuperación da literatura frente a aquela represión, e os principais reactivadores do anarquismo galego. Aínda que a represión policial e o exilio de moitas mentes privilexiadas fixeron máis difícil esta reinvidicación, a partir de 1936 o movemento liberal volve a recuperar o vigor perdido con anterioridade, e é entón cando se revela parte do exército, xunto co exército español de África, e contándoo co apoio de Alemania, Italia e Portugal, contra a república e comenza a Guerra Civil, da cal xa sabedes dabondo, e comezaría a peor etapa na historia de España.

E para todos aqueles patrióticos que din VIVA ESPAÑA!, lles vendría mellor dicir:

                                             VIVA A ESPAÑA DE GARCÍA LORCA!

74 anos resgardando a nosa cultura

Antonte recollendo uns periódicos sen querer atopeime cunha cousa bastante interesante para esta entrada, era unha noticia, e estaba a falar dos premios que se entregaron en Galicia en setembro de 2014, eran premios polo fomento da cultura galega, e por riba de todos había un que foi o que máis me impactou, o do patrimonio cultural galego, e é de iso do que os vou a falar hoxe.

O premio do partimonio cultural galego foi entregado no pasado ano a un grupo chamado Marcelo Macías. Este grupo xorde a finais de 1941 inicios de 1942, pola orde do ministerio. O grupo estaba formado por colaborades do Museo Provincial de Ourense, e nace pola necesidade de apoiar a entidade á que aparece ligado. Nos seus primeiros 10 anos de servicio crearon un total de 6 volúmenes do boletín do museo.

En 1972 o grupo sufriu cambios internos, dado que novos membros entraron a formar parte do grupo, e toman a publicación do Boletín Avriense, no que traballaran ano a ano, e no que siguen traballando actualmente. Outros dos cambios que sufriron foron os seus principios. Agora tiñan cinco obxectivos primordiais:

O fomento e desarollo do Museo e Archivo provinciais mediante o traballo.

A xestión de donativos e depósitos que enriquezan os fondos públicos de ambos centros.

O estudo e comunicación de aspectos da riqueza do patrimonio cultural nos seus diversos aspectos, especialmente nos campos da antropoloxía, arqueoloxía, historia, arte, bibliografía.

A investigación dos mesmos.

A difusión mediante a publicación e mostra pública dos resultados da investigación realizada.

E dende 1982 o grupo colabora muy activamente no desarrollo dos seus obxectivos, participando na difusión dos fondos do Museo. E non hai traballo bo traballo sen recompesa, así que polo seu excelente traballo defendendo o patrimonio cultural, en 1983 fóiselle entregado a este grupo o premio "Otero Pedrayo". E a partir de ahí este grupo non parou de traballar máis forte e con máis impetu, sen cesar. Por eso mesmo en 1991 puido entrar a formar parte do grupo de Estudos Locais do Consello Superior de Investigacións Científicas.

E sen máis nin menos o pasado ano concedéuselle o premio da Cultura Galega polas mesmas razóns polas que se lle entregaba anteriormente o premio Otero Pedrayo. E é que é claro que para eles o máis importante é traballar para lograr defendido o seu patrimonio e cultura, e por iso levan nada máis e nada menos que 74 anos traballando xeracións e xeracións en manteñer estes fins.

O periodista da cultura

Non fai moito discutíanme que o periodismo cultural non existía, e aproveitando busqueino para esta entrada, e en efecto, si que existe. " O periodismo cultural é a forma de coñecer e difundir os produtos culturais de una sociedade a través de métodos masivos de comunicación". En poucas palabras, o periodismo cultural é o periodista que nos informa a través dos medios sobre un evento cultural. Aínda que isto che parezca unha tontería, non é así, grazas a estes periodistas pódese enterar perfectamente o país enteiro dos eventos que transcorriron, transcorren e van a transcorrir no seu arredor. É moi importante non esquecerse da nosa propia cultura, aínda que teñas que deixar por un momento en pensar en traballo, fútbol, política ou o que sexa, porque " a cultura é como todo o modo de vida" , se nos olvidamos diso, olvidaríamos tamén como poder vivir nesta sociedade. 

É por iso que  vos quería falar dun periodista cultural chamado Antón Castro , nacido en Arteixo o 25 de agosto do ano 1959. Antonio é escritor, dramaturgo, é o máis importante, un recoñecido periodista que traballa na tele e nun diario, a parte diso difunde a cultura a través do seu blog e das súas contas nas sociales. Por iso é polo seu excelente traballo o 25 de setembro de 2013 foi galardonado co premio nacional de periodismo cultural. Aínda que eses premios llelos diron traballando en Aragón, lugar no que actualmente vive e segue traballando, os seus máis achegados din que nunca esqueceu a súa orixe, e que aínda segue a escribir en galego, como as súas primeiras novelas escritas en galego  " A lenda da cidade asolagada" e "Vida e morte das baleas".

Este home gañouse o afecto de moitos galegos e de moitos aragonenses por ser un claro representante destas rexións, sobre o tema maís importante do que estou a falar, a cultura. E é que este home merécese o que ten por haber triunfado en Aragón, lugar no que empezou a vivir de cero, só cun traballo, e sen esquecer nunca a súa lugar de orixe, aínda que o separen 800 quilómetros, sen olvidar as súas metas, sen rendirse nunca, e vivindo para o que máis lle gusta, fomentar a cultura, esa cousa tan olvidada.

A veces... escoito voces falando galego

Cansado xa desas personas que pensan que o galego non é un idioma, que é un insulto para as orellas, decidín buscar un grupo que cantara en galego, e que triunfara fóra de Galiza, demostrando que este idioma non provoca nauseas aos oíntes, e entonces encontrei a Saraibas, un dos grupos que máis triunfou no estranxeiro, e que claramente deles se pode apreciar a súa temática da que xa falarei despois. Saraibas é un grupo musical galego creado no 1978 por un grupo de amigos de San Sadurniño, que xa levaban cantando xuntos dende 1969. O seu primeiro concerto foi en Somozas en 1978 co nome de Chorima, pero que posteriormente foi cambiado coa entrada de novos membros. Xa no ano 1980 este grupo era tan famoso en Galiza que realizaba xiras por toda ela, e comezou a súa xira por Sudamérica e por arredor de Europa, aproximadamente en Barcelona, Bilbao, Sabadell, Madrid, Venezuela, Festival de Lorient. París, Munich, Londres, Bruselas, Amberes, Ginebra, Berna, Zurich, Braga, etc. No que vai da súa traxectoria crearon 6 discos:

Unha terra, un pobo, unha fala (1980)

Xa non podemos calar (1981)

Careca (1986)

Camiño longo ( 1992)

Cantamos para poder voar ( 1999)

Cancións para un ano (1999)

Con xa varios triunfo na súa traxectoria a partir de 2004 pararon de tocar, pero o realmente importante non son os triunfos que conseguiron, senón, a través de como os conseguiron ; de 1983 a 1990 oraganizaron festivais nos que participaban nenos de diferentes centros escolares, e lle denominaron a este movemento "Cantareliña"; que tiña como obxectivo a promoción e a normalización da lingua galega e da música popular; ata o punto de edtar 8 discos; conseguindo con esto o "Premio da crítica galega" pola súa iniciativa cultural, e ben que está merecido o seu premio, e considero que aínda deberían de recibir máis pola temática das súas cancións.

 Saraibas a través delas defende a Galiza como unha nación libre, con idioma propio, cultura propia, e que non ten que soportar a eses espanholitos que queren unha Espanha unificada, e gobernada só por un Rei de procedencia francesa, que chegaron ao trono a base de quitar vidas, e que consideran o maior Espanhol do país; de dinastía cobarde que saíu fuxindo para fóra deixando como gobernador a un ditador, e que máis tarde volvería ao poder posto por outro ditador; e que consideran o principal símbolo da "democracia", aínda que o pobo non pudo elixir si quería unha monarquía.

Saraibas tamén se mete cos políticos engañabobos, que falan galego só cando queren ver votos nas súas urnas, pero que o resto do tempo se pasan falando en castelán, e moitos deles botándolle meigas a Galiza, que só queren de nós aproveitarse e sacarse os seus cartos para irse a Suíza, o Olimpo dos políticos.

Ademáis de criticar a istes, non se quedou atrás con esa xente que fala castelán para así considerarse de máis nivel social, culto en tódolos hemisferios, raza superior, que a xente que fala galego, burros todos, con alto nivel de ignorancia, que só saben falar a través de refráns. sen opinión, vasallos dos impostos que sin darse conta dan de comer coas súas espaldas a tódolos políticos.

E o máis importante de Saraibas e que está en tódolas súas cancións e é a base fundamental do movemento Cantareliña, é a súa continua búsqueda da desperta dese espírito galeguista, nacionalista, que nos ferve pola sangue, polo código xenético, aínda que algúns o queran evitar, pero iso segue ahí, e seguirá por moitas e moitas xeracións, e moriremos con ese espírito, e por moi no fondo que estea sempre alumeará.

LUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUUMEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEE